Aktualności

Męczennicy z Dachau

Data publikacji: środa, 29-04-2020

Prawie trzy tysiące polskich duchownych zginęło z rąk niemieckiego i sowieckiego okupanta w czasie II wojny światowej. W dniu 75. rocznicy wyzwolenia obozu w Dachau, gdzie polskich księży zginęło najwięcej - Kościół w Polsce obchodzi Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego. W Dachau zginęło 13 kapłanów z naszej diecezji, zaś 29 kwietnia 1945 r. 15 zostało wyzwolonych. Z kolei w Oświęcimiu zamordowano dziesięciu księży.

Ustanowiony przez Episkopat w 2002 roku Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego ma na celu upamiętnienie księży, którzy byli ofiarami systemów totalitarnych, szczególnie nazizmu i komunizmu. Tradycyjnie główne obchody odbędą się w Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu gdzie w czasie okupacji księża, w obawie przed likwidacją obozu Dachau, zawierzyli się św. Józefowi i ślubowali, że jeśli przeżyją, będą pielgrzymować co roku do kościoła św. Józefa w Kaliszu. Obóz został wyzwolony 29 kwietnia 1945 r. Ocaleni księża z Polski do końca życia wypełniali złożone przyrzeczenie i pielgrzymowali do Kalisza, dziękując za ocalenie. Ostatni z nich, ks. Leon Stępniak, zmarł w 2013 r.

Dachau było głównym obozem dla duchownych katolickich, protestanckich i prawosławnych. Wśród ok. 3 tys. uwięzionych zakonników, diakonów, księży i biskupów katolickich 1773 pochodziło z Polski. 868 duchownych zostało zamęczonych w obozie, najwięcej z terenów diecezji poznańskiej (147), włocławskiej (144) i łódzkiej (112). Spośród blisko 600 zakonników największą grupę ofiar stanowili jezuici, misjonarze i salezjanie.

W Dachau zginęli kapłani z naszej diecezji 

Ks. Jan Feliks Bakiera urodził się 17.05.1884 r. w Lublinie, gdzie ukończył seminarium duchowne i otrzymał święcenia kapłańskie w 1908 r. z rąk bp. Franciszka Jaczewskiego. Był wikariuszem w parafiach: Sadowne (1908-1909), Siedlce (1909-1910), Zbuczyn (1910-1911), Łuków (1911), Kurów (1911-1912).

Następnie został administratorem parafii: Zemborzyce (1912-1915), Łysobyki (1915-1919), Dzierzkowice (1919-1920). Na skutek rozgraniczenia w 1918 r. diecezji podlaskiej i lubelskiej pozostał w tej ostatniej. Dalej pełnił obowiązki administratora parafii Kurów (1920-1921), a potem parafii Puchaczów (1921-1924) i Kleszów (1924). Z tej ostatniej, w której krótko duszpasterzował, został posłany na wikariusza pomocniczego do parafii Fajsławice, gdzie pracował w latach 1924-1926. Stamtąd przeniesiony został na wikariat do Lubartowa, gdzie był kilka miesięcy i otrzymał trzymiesięczny urlop celem podratowania zdrowia. Spędzał go w diecezji podlaskiej, w parafii Kłoczew, zastępując chorego proboszcza. Ks. Jan poprosił bp. H. Przeździeckiego o przyjęcie do diecezji podlaskiej. Za zgodą bp. lubelskiego został inkardynowany w 1928 r. do diecezji podlaskiej. Tutaj był krótko wikariuszem parafii Górzno (1928), a następnie został administratorem parafii Witoroż (1928-1931) i Swory (1931-1935). Po paru latach ciężkiej i wyczerpującej pracy złożył rezygnację z administracji parafii Swory i poprosił o wikariat w parafii Ostrów Lubelski oraz emeryturę. Jako emeryt i wikariusz pomagał w pracy duszpasterskiej ówczesnemu proboszczowi ks. Leonowi Kalinowskiemu.

Został aresztowany w Ostrowie Lubelskim 4.05.1940 r. przez gestapo, następnie wywieziony do Lublina. Przez jakiś czas przebywał na zamku w Lublinie, potem wywieziono go do Oświęcimia, potem do Dachau - nr 25306. Tam 25.03.1945 r., jako ciężko chory, został zagazowany i spalony w krematorium w 58 roku życia i 34 roku kapłaństwa.

ks. Franciszek Drelowiec

Urodził się 7.11.1904 r. we wsi Misie ,w parafii św. Mikołaja w Międzyrzecu Podlaskim. W 1925 r. wstąpił do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim, które ukończył, otrzymując w 1931 r. święcenia kapłańskie z rąk bp. Czesława Sokołowskiego. Po święceniach pracował jako wikariusz w parafiach: Janów Podlaski (1931-1932) i w Parysowie (1932-1933). Po dwóch wikariatach w kraju został wysłany na duszpasterstwo wśród emigracji polskiej we Francji, gdzie pracował w latach 1933-1938 na kilku placówkach (m.in. La Ricamarie i Sallaumines). Powrócił do kraju i otrzymał nominację na wikariusza parafii Radzyń Podlaski (1938-1940), gdzie pracował do czasu aresztowania przez gestapo 25.03.1940 r.

Po aresztowaniu przebywał jakiś czas w więzieniu na zamku w Lublinie, potem w Oświęcimiu. Stamtąd został wywieziony do Dachau - nr 25299. Po odbyciu strasznej kwarantanny został 4.05.1942 r. zamordowany, a zwłoki jego spalono w krematorium. Miał niecałe 38 lat życia w 11 roku kapłaństwa.

Ks. F. Drelowiec był kapłanem bardzo zdolnym, odznaczał się zamiłowaniem sztuk pięknych, miał zamiar studiować w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ale wojna, okupacja i aresztowanie hitlerowskie przedwcześnie zniszczyły mu zdrowie i życie.

ks. Franciszek Bogucki

Urodził się 5.09.1903 r. we wsi Misie, par. św. Mikołaja w Międzyrzecu Podlaskim. Realizując powołanie: „Pójdź za Mną”, wstąpił w 1925 r. do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim, które ukończył po sześciu latach studiów, otrzymując święcenia w 1931 r. z rąk bp. Czesława Sokołowskiego. Pełnił w diecezji obowiązki wikariusza w parafiach: Stoczek Węgrowski (1931-1933), św. Józefa w Międzyrzecu Podlaskim (1933-1935), Janów Podlaski (1935-1935). Następnie otrzymał nominację na administratora parafii Przegaliny (dekanat radzyński, 1935-1940), w której pracował aż do aresztowania przez gestapo. Miało to miejsce 2.04.1940 r. Powodem było podejrzenie, że ks. F. Bogucki rozdawał ulotki z prasy podziemnej i wspierał materialnie partyzantów.

Z Przegalin, po krótkim śledztwie w Radzyniu, został przewieziony do Lublina i osadzony na zamku, a stamtąd do Oświęcimia, w którym był krótko. Kolejnym etapem był Dachau - nr 23622, gdzie po strasznej kwarantannie ciężko zachorował i przeznaczony na transport inwalidów został spalony w krematorium 24.09.1941 r. Prawdopodobnie wcześniej został powieszony. Było to po półtorarocznej męczarni obozowej w 38 roku życia i 10 roku kapłaństwa.

ks. Leon Kalinowski

Urodził się 10.04.1879 r. Warszawie. Nauki początkowe pobierał w miejskiej szkole w Lublinie, średnie w rosyjskiej Odessie, a w 1907 r. wstąpił do seminarium duchownego w Lublinie. Ukończył je, otrzymując w 1911 r., święcenia kapłańskie z rąk bp. Franciszka Jaczewskiego. Pierwszy wikariat otrzymał w parafii Fajsławice (1911-1914), następny w parafii Górzno (1914-1919), z delegacją do tworzenia parafii Sobolew. Został administratorem parafii Malowa Góra (1919-1923), gdzie odbudował zniszczony podczas I wojny światowej kościół. Następnie był proboszczem w parafiach: Wola Gułowska (1923-1924), Łomazy (1924), Adamów (1924-1935), Ostrów Lubelski (od 26.05.1935 r. do aresztowania przez gestapo). W pracy duszpasterskiej odznaczał się gorliwością i poświęceniem, co docenił biskup, mianując go w 1939 r. wicedziekanem dekanatu parczewskiego, a miesiąc przed aresztowaniem otrzymał godność kanonika honorowego katedry siedleckiej.

Kapłani w parafii Ostrów Lubelski byli szpiegowani przez hitlerowców i wszyscy zostali aresztowani. Nastąpiło to 29.10.1940 r. Po śledztwie w Ostrowie ks. L. Kalinowski został przewieziony do Lublina i osadzony na zamku, skąd przewieziono go do Oświęcimia, a stamtąd do Dachau. Tam, jako numer obozowy 25031 na bloku 28, zmarł 21.06.1942 r. Zwłoki zostały spalone w krematorium. Przeżył 63 lata i 31 lat w kapłaństwie. Podczas swej poniewierki w więzieniach i obozach nacierpiał się ogromnie. Został skazany na transport inwalidów i zagazowany.

ks. Stefan Kozak

Urodził się 31.08.1911 r. we wsi Młynki, w parafii Końskowola. Do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim wstąpił w 1933 r., a po ukończeniu filozofii i teologii 14.05.1939 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bp. Czesława Sokołowskiego. Jako neoprezbiter został wikariuszem w Komarówce Podlaskiej (1939-1940), wspomagając proboszcza ks. Jana Rudnickiego, a następnie w Kąkolewnicy - od 1940 r. do aresztowania 30.11.1941 r. przez Gestapo.

Najpierw przeszedł śledztwo w Radzyniu Podlaskim, następnie zabrano go do Lublina na zamek. Tam więziono prawie wszystkich księży z Podlasia i Lubelszczyzny. Z Lublina przewieziony został do Oświęcimia, a potem do Dachau. W więzieniach i obozach był maltretowany, bity, głodzony i poniewierany, ponieważ był kapłanem. W Dachau, gdzie miał numer 23619, został przeznaczony do karnej kompanii. Umierał z głodu i wycieńczenia, a ostatecznie został rozstrzelany 17.06.1942 r. Jego zwłoki spalono. Miał 31 lat życia i dwa lata kapłaństwa.

ks. Adolf Kryński

Urodził się 20.09.1905 r. we wsi Wyrzyki, na terenie obecnej parafii Kornica. Początkowe nauki pobierał w szkole powszechnej w Wyrzykach, a w latach 1918-1920 w szkole powszechnej w Białej Podlaskiej. W 1922 r. wstąpił do Gimnazjum XX Salezjanów w Oświęcimiu. Po opuszczeniu go przeniósł się do Gimnazjum Szwedowskiego w Siedlcach, w którym ukończył sześć klas. W 1926 r. wstąpił do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim, które ukończył, otrzymując w 1932 r. święcenia kapłańskie z rąk bp. Czesława Sokołowskiego. Był wikariuszem w parafiach: Mokobody (1932-1935), Garwolin (1935-1935), św. Anny w Białej Podlaskiej (1935-1937). Następnie został posłany na samodzielną placówkę jako administrator parafii Ortel Królewski (1937-1939). Tam zastała go inwazja hitlerowska na Polskę. Ponieważ był kapelanem rezerwy, 30.08.1939 r., podczas mobilizacji, został powołany do wojska na kapelana 24 Pułku Piechoty. W czasie działań wojennych był kapelanem Wojska Polskiego. Został ranny i wzięty do niewoli, po czym umieszczony w obozie jeńców wojennych Rottenburg.

Hitlerowska brutalność nie uznawała go jeńcem wojennym, lecz kapłanem-buntownikiem i umieściła w obozie koncentracyjnym: najpierw Buchenwald, a następnie Dachau. Tam jako nr 31207 został bez żadnych powodów rozstrzelany 14.11.1942 r. w 37 roku życia i dziesiątym roku kapłaństwa. Zwłoki spalono w krematorium.

ks. Stanisław Leśniowski

Urodził się 23.11.1884 r. w miejscowości i parafii Bieżanów w diecezji krakowskiej. Kształcił się w Zgromadzeniu Księży Misjonarzy w Krakowie, otrzymując w 1909 r. święcenia kapłańskie z rąk kard. Jana Puzyny, bp. krakowskiego. Jako neoprezbiter rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w zakresie teologii moralnej, które ukończył w 1914 r. przed wybuchem I wojny światowej. Po jej zakończeniu za zgodą przełożonych opuścił zgromadzenie i w 1919 r. został przyjęty przez bp. Henryka Przeździeckiego do diecezji podlaskiej, do której został w 1923 r. inkardynowany. Był wikariuszem w Kocku, a od 1921 r. prefektem szkół średnich i rektorem kościoła poklasztornego reformatów w Białej Podlaskiej. Przez długi okres pobytu w Białej gorliwie pracował w Gimnazjum Męskim im. J. Kraszewskiego i Gimnazjum Żeńskim im. Emilii Plater. Wychował liczne grono bialskiej i polskiej inteligencji.

Okupacja hitlerowska zastała go na stanowisku prefekta. Aresztowany został 20.01.1940 r. razem ze wszystkimi kapłanami bialskimi i osadzony w więzieniu: najpierw w Białej, potem w Lublinie na zamku, skąd wywieziono go do obozu w Sachsenhausen, a następnie do Dachau - nr 22765. Bity i maltretowany przez hitlerowców marzył o wolności, lecz nie wytrzymał terroru, bo 14.11.1942 r., skazany na transport inwalidów, został zagazowany w Dachau w 58 roku życia i 33 roku kapłaństwa. Zwłoki jego spalono w krematorium.

Ks. Antoni Pacewski

Urodzil się 15 sierpnia 1884 r. w Białej Podlaskiej. Uczył się w seminariach duchownych w Warszawie i Lublinie, gdzie w 1911 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bp. Franciszka Jaczewskiego. Był wikariuszem w Żelechowie i w Rykach. Następnie otrzymał nominację na rektora kościoła w Dołdze. Jednak spędził tam tylko kilka miesięcy, podobnie jak i w kolejnej parafii - Ostrówki. Zraził się trudnościami samodzielnej placówki i został wikariuszem w łukowskiej par. Przemienienia Pańskiego (1919-1920). Po roku objął wikariat w nowo utworzonej w Łukowie parafii Podwyższenia św. Krzyża w kościele pobernardyńskim (1920-1924). Stamtąd przeszedł do parafii św. Mikołaja w Międzyrzecu Podl., gdzie ze względu na chorobę proboszcza ks. Leona Wydżgi, był wiceproboszczem (1929-1933). W 1933 r. został proboszczem międzyrzeckiej parafii św. Józefa. W uznaniu za pracę otrzymał w 1940 r. kanonię honorową katedry siedleckiej. Aresztowany 5 lutego 1941 r. w Międzyrzecu został osadzony w więzieniu na zamku w Lublinie, a potem wywieziony do Oświęcimia i Dachau (nr 25298). Głodzony i bity przez obozowych katów zmarł 18 maja 1942 r. w transporcie inwalidów, mając 58 lat. W kapłaństwie przeżył 31 lat.

Ks. Walenty Jankowski

Urodzil się 14 lutego 1901 r. w Ułtowie, par. Bielsk, diecezja płocka. W 1921 r. wstąpił do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim, które ukończył, otrzymując w 1926 r. święcenia kapłańskie z rąk bp. Henryka Przeździeckiego. Był wikariuszem w parafiach: Sokołów Podlaski (1926-1929), św. Anny w Białej Podlaskiej. Otrzymał polecenie utworzenia nowej parafii Biała-Wola, której został administratorem (1929-1938). Mimo wielu trudności zbudował kościół i plebanię. Z Białej został przeniesiony na administratora parafii Łomazy, w której pracował od 1938 r. do aresztowania przez gestapo 20 maja 1941 r. Trafił do więzienia w Białej Podlaskiej, a potem w Lublinie. Stamtąd przewieziono go do Oświęcimia, gdzie był bity i maltretowany. Następnie trafił do Dachau (nr 30290). Przeszedł straszną kwarantannę. Został zamordowany 15 października 1942 r. Zwłoki spalono w krematorium. Miał 41 lat, z czego 16 przeżył w kapłaństwie.

Ks. Stefan Ściborek - ur. 25 lipca 1890 r. w Będzielinie, par. Koluszki, ziemia piotrkowska. W 1912 r. wstąpił do seminarium duchownego w Lublinie, które ukończył w 1917 r., otrzymując święcenia kapłańskie z rąk bp. Mariana Ryxa. Przez jakiś czas przebywał w rodzinnej parafii Koluszki. Pierwszy wikariat otrzymał w Łaskarzewie (1918-1919), po roku został przeniesiony do Sokołowa Podl. (1919-1922), a następnie w 1922 r. do Skibniewa, gdzie pomagał choremu proboszczowi. Po roku mianowany administratorem parafii Skibiniew (1923-1932). W 1932 r. na własną prośbę został przeniesiony do Osiecka, gdzie proboszczem był wówczas ks. kan. Michał Benet. Pełnił tam funkcję wiceproboszcza W 1938 r. został proboszczem par. św. Anny w Białej Podl. Była to jego ostatnia placówka duszpasterska, na której pracował do aresztowania. 20 stycznia 1940 r. zatrzymano wszystkich bialskich kapłanów: ks. Stefan Ceptowskiego, ks. Feliksa Walkiewicza, ks. Stefana Ginalskiego, ks. Stanisława Leśniowskiego i ks. Bolesława Pietkiewicza. Ks. S. Ścibiorek był najpierw osadzony w więzieniu bialskim, a potem na zamku w Lublinie. Następnie przewieziony do Oświęcimia i do Dachau (nr 22538). Wycieńczony chorobą w transporcie inwalidów, został zagazowany 23 sierpnia 1942 r. i spalony w krematorium. Miał 52 lat. Przez 25 był kapłanem.

Ks. Feliks Walkiewicz

Urodził się  16 lipca 1904 r. w Ostrowie Lubelskim. W 1920 r., podczas wojny obronnej polski-sowieckiej, wstąpił jako ochotnik do armii gen. Józefa Hallera i odbył w niej całą kampanię wojskową. Po powrocie z wojny uczęszczał na zorganizowane przez Polską Macierz Szkolną kursy maturalne dla wojskowych. W 1922 r. wstąpił do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim, które ukończył w 1928 r., otrzymując święcenia. Następnie zapragnął zostać kapłanem obrządku wschodniego i w tym celu wyjechał do seminarium w Dubnie, lecz po kilku miesiącach wrócił do diecezji. Jako wikariusz pracował w parafiach: Osieck (1929-1930), Podwyższenia Krzyża Św. w Łukowie (1930). Następnie został administratorem parafii Kodeniec (1930-1934) i Ortel Królewski (1934-1937). Ze względu na kłopoty zdrowotne i trudności duszpasterskie poprosił o wikariat. Pracował w parafiach: Garwolin (1937-1938), św. Anny w Białej Podl. (1938-1939) i Narodzenia NMP w Białej Podl., gdzie był od 1939 r. do 20 stycznia 1940 r., czyli do dnia aresztowania przez gestapo wszystkich bialskich kapłanów. Po śledztwie i więzieniu w Białej został przewieziony do Lublina i osadzony na zamku, a stamtąd odesłany do obozu w Oświęcimiu, gdzie prześladowano go i męczono. Z Oświęcimia odesłany do Dachau (nr 22542). Z nędzy, głodu, wyczerpania skazany na transport inwalidów i zagazowany 9 września 1942 r. Zwłoki spalono w krematorium. Miał 38 lat życia, z czego 14 spędził w kapłaństwie.

Ks. Karol Wajszczuk

Urodzil się 3 listopada 1887 r. w Siedlcach. W 1904 r. wstąpił do seminarium duchownego w Lublinie, które ukończył, otrzymując 2 lutego 1909 r. święcenia kapłańskie z rąk bp. F. Jaczewskiego. Jako wikariusz pracował tylko w Radzyniu Podl. (1910-1919), gdzie pomagał już jako diakon. W 1919 r. został administratorem odzyskanej w Drelowie świątyni, przy której 17 stycznia 1874 r. zginęli w obronie wiary miejscowi unici, a kościół zamieniono w prawosławną cerkiew. W 1925 r. został proboszczem. Duszpasterzował w Drelowie do aresztowania przez gestapo 14 grudnia 1940 r. Oskarżony przez nacjonalistów ukraińskich. Przez 21 lat pracy Drelowie wiele zdziałał dla swojej wspólnoty, narażając się tym samym swoim przeciwnikom. Po aresztowaniu przebywał w radzyńskim więzieniu, a potem na zamku w Lublinie, skąd został wywieziony do Oświęcimia, a następnie do Dachau (nr 22572). Według relacji współtowarzyszy niedoli ks. Karol bardzo cierpiał: był bity, głodzony, maltretowany i skazany w transporcie inwalidów na zagazowanie. Mimo to zawsze pełen Bożego ducha. Szedł na śmierć pogodzony z wolą Bożą. Swoją pełną męstwa i oddania się Bogu postawą imponował otoczeniu. Zmarł 28 maja 1942 r., mając 55 lat, z których 32 przeżył jako kapłan. Zwłoki ks. Karola spalono w krematorium. Jak kiedyś unici w Drelowie oddali życie za wiarę, tak po latach do grona męczenników proboszcz dołączył proboszcz parafii.

Żródło echokatolickie.pl